S1Afgelopen maandag was het weer tijd om me van Rotterdam naar Amsterdam te verplaatsen: Gary Shteyngart was namelijk in Nederland! Het John Adams Intitute organiseerde in samenwerking met de Arbeiderspers een avond met Gary Shteyngart. Net als met B.J. Novak, werd ook deze avond in People’s Place gehouden en net als toen, was ook dit keer Micha Wertheim moderator. Dat beloofde dus veel goeds. 

Als er niet meteen een belletje gaat rinkelen bij de naam Gary Shteyngart: hij werd in 1972 geboren in Leningrad om vervolgens als kind met zijn ouders naar de Verenigde Staten te emigreren. In 2002 debuteerde hij met de Russian Debutante’s Handbook en hierna volgden de romans Absurdistan (2006) en Super Sad True Love Story(2010). De avond draaide om de in begin 2014 verschenen Little Failure: A Memoir, die recent in vertaling bij de Arbeiderspers verscheen als Kleine mislukkeling. 

De toon werd al goed gezet met een introductie van Micha Wertheim waarin hij toegaf dat de spellingchecker op zijn computer de naam Shteyngart had veranderd in stingray. Hierna was het tijd voor Shteyngart om daadwerkelijk op het podium te komen en hij mocht meteen vertellen hoe hij schrijver werd. Het verhelderende en nuttige antwoord hierop was 1: astma en 2: een oma die schreef. Astma omdat, wanneer je dit hebt, je altijd op het punt staat om dood te gaan, en je zo dus meer hebt om over te schrijven. Shteyngart’s oma was degene die hem aanzette tot schrijven, wat overigens een positieve uitwerking had, want op vijfjarige leeftijd schreef klein Gary al roman nummer één. Deze had de geweldige titel Lenin and his Magical Goose. De motivatie om te schrijven was er voornamelijk omdat kleine Gary, voor elke pagina die hij schreef, in ruil een stuk gele Sovjet-kaas kreeg van zijn oma.

S2

Tijdens de avond werd duidelijk wat iedereen, die een beetje bekend is met Gary Shteyngart, eigenlijk al weet: hij is ontzettend grappig. Wat fijn is aan Shteyngart is ten eerste zijn humor, maar deze gaat tevens gepaard met een flinke dosis zelfspot. Overigens werd maandagavond ook duidelijk dat Little Failure,ondanks de vele humoristische passages, tevens een gevoelig en persoonlijke memoir is. Het was niet altijd makkelijk om je van de ene cultuur aan te passen aan de anderen. Zeker niet als je begin jaren tachtig, afkomstig uit een communistisch land, terecht komt in een land die zeer wantrouwend is tegenover alles wat ook maar een beetje links is. Joods of niet: in Amerika was Shteyngart samen met zijn familie voornamelijk ‘die communist.’

Een ander hoogtepuntje van de avond is als Shteyngart een stuk voorleest uit zijn boek. Het fragment beschrijft de eerste momenten van kleine Gary op zijn nieuwe school in Amerika. Hij is verliefd op zijn lerares, en, met op dit punt nog een redelijk zwaar accent, vertelt hij haar dat hij – jong als hij is – al een roman heeft geschreven. Gary mag hierdoor regelmatig aan het einde van de les voorlezen uit zijn boek, iets waar de lerares, en vooral de kinderen erg naar uitkijken. Little Failure is overigens een bijnaam die zijn moeder aan hem toeschreef: vanwege zijn astma en lengte werd hij liefkozend failurchka ofwel, kleine mislukkeling genoemd iets wat hij op latere leeftijd alleen maar bevestigde door niet dokter of op zijn minst advocaat te worden, maar voor het schrijverschap te kiezen.

S3

Los van het grappige en luchtige karakter van de avond werden de serieuzere kwesties ook niet geschuwd. Zo werd de vraag of literatuur verlichting brengt bijvoorbeeld aan de orde gebracht. Ook werd er gepraat over de globalisering van Amerika (en de wereld) en het opgroeien in twee supermachten, namelijk de Sovjetunie en Amerika. Maar een avond met Gary Stheyngart en Micha Wertheim zou niet compleet zijn zonder (politiek incorrecte) anekdotes over onder andere Zwarte Piet en een imitatie van een bejaarde Breznjev.

Het was kortom weer een fijne avond bij het John Adams Institute.Wat je hebt gemist door er niet bij te zijn? Veel! Maar niet getreurd, Shteyngart’s boeken zijn in grote getalen te vinden in de boekhandel. Little Failure en de rest van zijn oeuvre geven een interessant inzicht in wat Amerika is en kan zijn, maar is ook een verfrissende stem in de Amerikaanse (minority/etnische) literatuur. Dus ren naar de boekhandel en lees ze zo snel mogelijk, het is toch weekend.

Dit stuk was een samenwerking met Bored to Death book club en is geschreven door Maritza Dubravac. Het stuk verscheen ook op Books & Bubbles. Maritza schrijft nog meer over boeken op Hebban.nl en blogt over heerlijke recepten op Nadelunch.com

Author

Maritza Dubravac was Bored to Death’s very first columnist. She writes about her life as a bookseller, hosts the YA book club with us and is a mean cook. She also writes for Books & Bubbles, Hebban.nl about books and even dabbles in food writing as an editor for Nadelunch.com.

Comments are closed.